Vetëm ai që e ka parë Bavarinë e epërme dhe fshatrat malorë të saj në një ditë të ngrysur dimri, e kupton pse Martin Camaj zgjodhi pikërisht këtë vend për të ngrysur ditët e fundit të jetës së tij të gjatë prej mërgimtari. Zona malore e Bavarisë të ndërmend Alpet e Shqipërisë, dhe meqenëse Camaj e kishte të ndaluar të kthehej atje, në Temal, fshatin alpin ku kishte lindur një ditë vere të vitit 1925, u detyrua të zgjidhte diçka të ngjashme me malet e tij, me vendlindjen e tij. Fshati malor Lenggries i krijonte mundësinë të binte në gjumë dhe të zgjohej nga gjumi me faqen e malit përballlë dhe kaq i mjaftonte mërgimtarit për të shuar mallin e tij.
Poeti i ri ëndërrimtar që arratisej nga Shqipëria në vitin 1948 për t’i shpëtuar ferrit komunist me siguri nuk ka menduar se ikja e tij do të ishte përfundimtare, fatale. Më vonë, duke u endur nga Beogradi në Romë, nga Roma në Mynih, do të kuptonte se ai mund të shkonte kudo me përjashtim të vendit të vet.Dhe ndoshta zgjedhja e fshatit malor Bavarez si vendqëndrim i fundit, është konsideruar prej tij si kthim në vendlindje.

Prishtinë, 07 mars 2004 (KeL) - Per pak dite, mbushen 79 vjet nga vrasja e Luigj Gurakuqit, nga kushuriri i vet i pare Baltjon Stambolla. Vrasja i quhet dores te Ceno Beg Kryeziut, kunatit te Zogut, qe vete do te vdiste pak me vone ne nje atentat ne Prage. Mbi Gurakuqin, ne ditet tona eshte hedhur balte, teksa i prishen bustin ne Shkoder ne vitin 1993, teksa shtepine ia lane ne meshire te fatit dhe ajo u shkermoq, nen peshen e madhe te historise se saj. Te tjere e akuzojne Gurakuqin si hajdut, si feminist etj., por ajo qe mbetet nga figura e njohur shqiptare, e shtrire ne mes te dy shekujve, eshte veprimtaria e tij. Do te mjaftonte Kongresi i Manastirit dhe Pavaresia e Shqiperise qe atij t'i rehatoheshin lirisht eshtrat ne Panteonin shqiptar

Ate dite, shkodranet duhet te ishin zgjuar heret. Nuk kishte si te ndodhte ndryshe, teksa pritej qe ate dite do te vinte Luigj Gurakuqi. Ne vitin 1908, 29 vjecari, e kishte namin shume me te madh se motet, qe mbante mbi shpine. Kjo ishte arsyeja, qe ndersa i afrohej qytetit, kishin dale per ta pritur shume bashkeqytetare te tij, kryesisht te rinj, per te cilet ishte nje shembull i kohes. Ishte idhulli i tyre i ri dhe ne vend vleresohej masivisht sepse kishte qene i denuar me burgim te perjetshem per veprimtarine e tij kombetare. Dhe, askujt, nuk iu duk e tepruar, kur ne momentin, qe ai erdhi ne Shkoder, ne shenje nderimi te thelle, ne Parruce, shkodranet shmprehen kuajt dhe e terhoqen te gjithe bashke... deri ne qender te qytetit. Per te, kjo duhej te ishte teper e papritur. Madje, kete, nuk e kishte hasur dhe ne librat dhe ne kujtimet, qe i kishte dhene mesuesi i tij i shquar de Rada ne Shen Miter Korone. Nje gje te tille, i dukej pak e tepruar, studentit te Napolit...